Оятулло Гиляев, собиқ фаъоли «Гурӯҳи 24», ки баъди бозгашт ба Тоҷикистон аз мухолифи ҳукумат ба яке аз чеҳраҳои ҷонибдори сиёсати ҳукумат табдил ёфта буд, боздошт шудааст. Мақомоти Тоҷикистон ӯро ба содир кардани садҳо ҳолати қаллобӣ муттаҳам мекунанд.
Номи Оятулло Гиляев пас аз чанд соли хомӯшӣ бори дигар дар маркази таваҷҷуҳ қарор гирифт. Ин дафъа на ба далели фаъолияти сиёсӣ, балки бо иттиҳоми қаллобӣ.
Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон рӯзи 26 август бо нашри наворе хабар дод, ки Гиляев бо гумони 900 ҳолати қаллобӣ ва расондани тақрибан 4 миллион сомонӣ зарар ба шаҳрвандон боздошт шудааст. Ба гуфтаи мақомот, ӯ гӯё худро намояндаи як ширкат дар Арабистони Саудӣ муаррифӣ карда, аз шаҳрвандон барои ташкили сафар ба зиёрати Каъба маблағ гирифтааст.
Гиляев кист?
Оятулло Гиляев дар солҳои ҷавонӣ ба фаъолияти мухолифона ҷалб шуда, муддате узви «Гурӯҳи 24» буд — созмоне, ки фаъолияти он дар Тоҷикистон мамнуъ шудааст.
Дар охири соли 2014 мақомоти Тоҷикистон ӯро таҳти пайгарди байналмилалӣ қарор доданд. Гиляев дар шаҳри Новосибирски Русия бо дархости ҷониби Тоҷикистон боздошт шуд. Он вақт алайҳи ӯ дар Тоҷикистон бо иттиҳоми «даъвати оммавӣ барои бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионии Тоҷикистон» парванда боз шуда буд.
Гиляев баъдтар гуфт, ки узвияти ӯ дар «Гурӯҳи 24» кӯтоҳ будааст. Ба гуфтаи худи ӯ, вай танҳо муддати кӯтоҳ ба гурӯҳ пайваста ва баъдан ба фаъолияти он шубҳа пайдо кардааст.
Пас аз боздошт дар Русия ӯ беш аз як сол дар боздоштгоҳ монд ва баъдан озод шуд.
Чаро ӯ ба Тоҷикистон баргашт?
Бозгашти Гиляев ба Тоҷикистон яке аз марҳилаҳои муҳим дар зиндагии сиёсии ӯ буд.
Соли 2016, баъди озод шудан аз боздоштгоҳи Новосибирск, ӯ дар суҳбат бо Радиои Озодӣ гуфта буд, ки мехоҳад ба назди зану фарзандонаш баргардад, аммо аз муносибати мақомоти Тоҷикистон нигарон аст. Ӯ омодагии худро барои бозгашт ба Тоҷикистон ба шарте изҳор карда буд, ки парвандааш одилона баррасӣ шавад.
Баъдтар, соли 2018, Гиляев ба Тоҷикистон баргашт. Тибқи гузоришҳои он давра, ӯ пас аз изҳори пушаймонӣ мавриди афв қарор гирифт.
Бозгашти ӯ дар заминаи бозгашти як қатор аъзои собиқи «Гурӯҳи 24» ба Тоҷикистон сурат гирифт. Гиляев баъди бозгашт дигар мавқеи пешинаи худро идома надод.
Аз мухолифи ҳукумат то танқиди ҳамсафон
Пас аз бозгашт ба Тоҷикистон тағйири мавқеи сиёсии Гиляев ба таври назаррас эҳсос шуд.
Агар дар солҳои 2014–2016 ӯ бо фаъолияти мухолифона ва узвияташ дар «Гурӯҳи 24» шинохта мешуд, баъд аз бозгашт ӯ дар шабакаҳои иҷтимоӣ аз ҳамсафони собиқаш интиқод мекард ва нисбат ба мақомоти Тоҷикистон мавқеи мусбаттар гирифт. Радиои Озодӣ низ навиштааст, ки ӯ баъдтар намояндагони мухолифинро танқид карда, аз ҳукумат тавсиф мекард.
Ҳамин тағйири мавқеъ боис шуд, ки номи ӯ дар миёни чеҳраҳои собиқи мухолифин, ки ба Тоҷикистон баргаштаанд ва аз фаъолияти пешинаашон фосила гирифтаанд, бештар матраҳ шавад.
Боздошти нав: ин дафъа парвандаи ҷиноятӣ
Ҳашт сол пас аз бозгашт ба Тоҷикистон, Гиляев боздошт шудааст.
Тибқи версияи Вазорати корҳои дохилӣ, ӯ гӯё шаҳрвандонро бо ваъдаи ташкили сафар ба Арабистони Саудӣ барои зиёрати Каъба фиреб додааст.
Дар навори нашршуда аз ҷониби мақомоти Тоҷикистон як нафар иддао мекунад, ки Гиляев худро ҳатто намояндаи Шӯрои уламои Тоҷикистон муаррифӣ намуда, барои бурдани як гурӯҳи шаҳрвандон ба Арабистони Саудӣ 23 ҳазор доллар гирифтааст.
Ин иддаоҳо то ҳол аз ҷониби манбаъҳои мустақил тасдиқ нашудаанд. Назари Гиляев ё вакили дифои ӯ низ ба ин иттиҳом дастрас нест.
Дар ҳамин навори ВКД гуфта мешавад, ки Гиляев дар Арабистони Саудӣ низ боздошт шуда, баъдан ба Тоҷикистон истирдод шудааст. Тафсилоти ин қисми қазия ҳанӯз нокифоя аст.
Гиляевро чӣ интизор аст?
Ҷавоби дақиқ ба ин савол ҳоло имконнопазир аст, зеро парванда дар марҳилаи таҳқиқ қарор дорад ва ҳукми додгоҳ вуҷуд надорад.
Аммо агар мақомоти тафтишотӣ иттиҳомҳои худро дар додгоҳ исбот кунанд, парванда метавонад бар асоси моддаи 247 Кодекси ҷиноятии Тоҷикистон — «Қаллобӣ» баррасӣ шавад.
Қонун барои қаллобӣ вобаста ба ҳолат ва ҳаҷми зарар ҷазоҳои гуногун пешбинӣ мекунад. Барои ҳолатҳои вазнинтар, аз ҷумла қаллобии ба миқдори калон ва махсусан калон, ҷазои маҳрум сохтан аз озодӣ пешбинӣ шудааст.
Аммо муайян кардани он ки нисбат ба Гиляев кадом қисми моддаи 247 татбиқ мешавад, танҳо баъди муайян шудани тамоми ҳолатҳои парванда ва айбномаи ниҳоӣ имконпазир хоҳад буд.
Аз бозгашт бо ваъдаи афв то боздошти нав
Қиссаи Оятулло Гиляев аз бисёр ҷиҳат ғайриодист.
Ӯ ҳамчун як ҷавони тоҷик ба фаъолияти мухолифона пайваст, баъд аз боздошт дар Русия аз фаъолияти пешинааш фосила гирифт, солҳо баъд ба Тоҷикистон баргашт ва аз мақомоти кишвар пуштибонӣ кард.
Ҳоло, пас аз ҳашт соли бозгашт, ӯ боз дар боздоштгоҳ қарор дорад — аммо ин дафъа на барои фаъолияти сиёсӣ, балки бар асоси иттиҳоми қаллобӣ.
Саволи асосӣ ҳоло ин аст: оё мақомоти Тоҷикистон метавонанд иддаои худ дар бораи 900 ҳолати қаллобӣ ва зарари 4 миллион сомониро бо далелҳои кофӣ дар додгоҳ исбот кунанд?
Ҷавоби ин саволро бояд таҳқиқоти парванда ва дар ниҳоят додгоҳ диҳад.
То он вақт, Оятулло Гиляев аз нигоҳи қонун муттаҳам аст, на маҳкумшуда.
Шоҳиди ҳодисаи муҳим шудед?
Иттилоъ, акс ё видео фиристед — маводҳо махфона баррасӣ мешаванд.
